هدف:
آسیب‌های غیرتماسی اندام تحتانی، به‌ویژه پارگی لیگامنت صلیبی قدامی (Anterior cruciate ligament; ACL)، در میان فوتبالیست‌های نوجوان شیوع بالایی دارد. با توجه به تأثیر مداخلات زودهنگام در بهبود عملکرد عصبی–عضلانی، این پژوهش با هدف بررسی اثر تمرینات اصلاحی با و بدون برنامه استاپ ایکس (STOP-X) بر والگوس داینامیک زانو، حس عمقی و تعادل پویا در بازیکنان فوتبال نوجوان انجام شد.
روش بررسی:
در یک مطالعه نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون و گروه کنترل، از میان بازیکنان فوتبال نوجوان پسر شهر اصفهان، ۳۰ نفر (۱۲ تا ۱۶ سال) مبتلا به والگوس داینامیک زانو به‌صورت هدفمند انتخاب و به‌طور تصادفی و مساوی در سه گروه ۱۰ نفره تقسیم شدند: 1) تمرینات اصلاحی+استاپ ایکس، 2) تمرینات اصلاحی بدون استاپ ایکس، و 3) کنترل. مداخلات طی ۸ هفته اجرا شد؛ به‌طوری‌که برنامه استاپ ایکس در چهار هفته اول دو جلسه و در چهار هفته دوم سه جلسه در هفته (۲۰ تا ۳۰ دقیقه در هر جلسه) و تمرینات اصلاحی در تمام ۸ هفته سه جلسه در هفته (۴۵ تا ۶۰ دقیقه در هر جلسه) انجام شد. والگوس داینامیک زانو با آزمون فرود تک‌پا، حس عمقی مفصل زانو با آزمون بازسازی زاویه فعال و تعادل پویا با آزمون Y قبل و بعد از مداخلات اندازه‌گیری شدند. تحلیل داده‌ها با آنالیز واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر در سطح معنی‌داری 05/0 انجام گرفت.
یافته‌ها:
اثر اصلی زمان و اثر متقابل گروه×زمان برای هر سه متغیر معنادار بود (0/01>p). گروه تمرین ترکیبی (تمرینات اصلاحی همراه با استاپ ایکس)، در مقایسه با دو گروه دیگر بهبود معنادار و با اندازه اثر بزرگ در کاهش زاویه والگوس داینامیک زانو، کاهش خطای حس عمقی و افزایش تعادل پویا نشان داد. گروه تمرین اصلاحی نیز نسبت به گروه کنترل بهبود معناداری داشت، اما میزان تغییرات آن کمتر از گروه ترکیبی بود.
نتیجه‌گیری:
ترکیب تمرینات اصلاحی با برنامه استاپ ایکس موجب کاهش معنادار والگوس دینامیک زانو، بهبود دقت حس عمقی و افزایش تعادل پویا در بازیکنان فوتبال نوجوان شد. بزرگی اندازه اثرها نشان‌دهنده کارایی بالینی این مداخله چندوجهی است و حاکی از آن است که اجرای ساختارمند چنین برنامه‌هایی می‌تواند رویکردی مؤثر برای کاهش عوامل خطر آسیب‌های غیرتماسی و ارتقای ایمنی حرکتی در سنین رشد باشد.