فصلنامه علمی- پژوهشی علوم پیراپزشکی وتوانبخشی

فصلنامه علمی- پژوهشی علوم پیراپزشکی وتوانبخشی

مطالعه کیفی تجارب افراد دچار ضایعه نخاعی از تحولات روابط بین فردی و اجتماعی پس از ایجاد آسیب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
فریبا ماهوتی 1
غنچه راهب 2
فردین علی پور 2
نیکتا حاتمی زاده 3
1 استادیار گروه مددکاری اجتماعی، دانشکده علوم پیراپزشکی و توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران
2 دانشیارگروه مددکاری اجتماعی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران
3 استاد گروه مدیریت توانبخشی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران
10.22038/jpsr.2026.88779.2722
چکیده
هدف:
آسیب طناب نخاعی (Spinal Cord Injury; SCI) حادثه ای غیر منتظره است که پیامدهای زیستی- روانی- اجتماعی فراوانی بر فرد تحمیل می کند. این پیامدها سلامت و بهداشت روان فرد را متاثر می سازند و نقش های فردی، خانوادگی و اجتماعی افراد را دگرگون می کنند و به تبع بر روابط بین فردی، خانوادگی و اجتماعی تاثیر به سزایی می گذارند. هدف مطالعه حاضر شناخت تحولات و دگرگونی های روابط بین فردی و اجتماعی افراد پس از ایجاد آسیب نخاعی و مطالعه تجارب این افراد از این دگرگونی هاست.
روش بررسی:
به منظور شناخت این تجارب در این مطالعه از روش پژوهش کیفی استفاده شده است. تعداد کل مشارکت کنندگان 11 فرد دچار ضایعه نخاعی و 2 تن از همسران ایشان هستند که با روش هدفمند و حداکثر اشباع انتخاب شدند. جهت انجام مطالعه مصاحبه های عمیق و نیمه ساختار یافته با مشارکت کنندگان انجام شد و در نهایت اطلاعات از طریق روش محتوای قراردادی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
یافته ها:
تحلیل محتوای مصاحبه ها نشان داد تجارب افراد دچار ضایعه نخاعی از روابط اجتماعی و بین فردی را می توان در3 طبقه و 9 زیر طبقه جای داد. طبقات اصلی عبارت بودند از: اختلال در تعادل سیستم خانواده، کاهش تعلق اجتماعی و تمایل به رابطه با همتایان.
نتیجه گیری:
به طور کلی توجه به تغییرات ایجاد شده در روابط بین فردی و کمک به فرد و خانواده در جهت اصلاح آن می تواند تاثیر به سزایی در رشد فرد و سازگاری روانی و اجتماعی وی داشته باشد.
کلیدواژه‌ها
مطالعه کیفی
افراد دچار ضایعه نخاعی
تحولات
روابط بین فردی و اجتماعی
موضوعات
  1. Silva FAR, Barbosa MA, Prudente COM, Morais LA, et al. Health literacy of people with spinal cord injury: a systematic review. Spinal Cord. 2023; 61(8): 409-414.
  2. Razzaghi V, Ostadhashemi L, Arshi M, Sabzi Khoshnami M. Exploring the Facilitators and Barriers of Social Integration of Patients with Spinal Cord Injuries in Rofeideh Rehabilitation Hospital: A Qualitative Study. Arch Rehabil Res Clin Transl. 2023; 23(4): 482-501.
  3. Baniya M, Kitrungrote L, Damkliang J. Prevalence, severity, and self-management of depressive mood among community-dwelling people with spinal cord injury in Nepal. Belitung Nurs J. 2022; 8(2):101-107.
  4. Singh V, Mitra S. Psychophysiological impact of spinal cord injury: Depression, coping and heart rate variability. J Spinal Cord Med. 2023; 46(3): 441-449.
  5. Budd MA, Gater DR, Jr., Channell I. Psychosocial Consequences of Spinal Cord Injury: A Narrative Review. J Pers Med. 2022; 12(7).
  6. Mahooti F, Raheb G, Alipour F, Hatamizadeh N. Psychosocial challenges of social reintegration for people with spinal cord injury: a qualitative study. Spinal Cord. 2020; 58(10): 1119-1127.
  7. Makkar V, Pandurangi A, Makkar V, Hani U, et al. Psychological Well-being and Quality of Life for Patients with Stable Spinal Cord Injury: A Cross-sectional Study. Int J Appl Basic Med Res. 2025; 15(1): 43-48.
  8. Stenimahitis V, Holmgren AG, Gharios M, El-Hajj VG, et al. Quality of life after spinal cord injury: a qualitative interview-based study. Spinal Cord Ser Cases. 2026; 12(1).
  9. Hearn JH, Rohn EJ, Monden KR. Isolated and anxious: A qualitative exploration of the impact of the COVID-19 pandemic on individuals living with spinal cord injury in the UK. J Spinal Cord Med. 2022; 45(5): 691-699.
  10. Giroux EE, Athanasopoulos P, Sweet SN, Gainforth HL. A case study of using community-based consensus methods to facilitate shared decision-making among a spinal cord injury network. Front Rehabil Sci. 2024; 5: 1335467.
  11. Buckelew SP, Frank RG, Elliott TR, Chaney J, Hewett J. Adjustment to spinal cord injury: stage theory revisited. Paraplegia. 1991; 29(2): 125-130.
  12. Fekete C, Reinhardt JD, Arora M, Patrick Engkasan J, et al. Socioeconomic status and social relationships in persons with spinal cord injury from 22 countries: Does the countries' socioeconomic development moderate associations? PLoS One. 2021; 16(8): e0255448.
  13. Cimino SR, Cadel L, Guilcher SJT, Wasilewski M, Hitzig SL. Social disconnectedness and perceived social isolation in persons with spinal cord injury/dysfunction living in the community: A scoping review. J Spinal Cord Med. 2023; 46(3): 367-389.
  14. Filipcic T, Sember V, Pajek M, Jerman J. Quality of Life and Physical Activity of Persons with Spinal Cord Injury. Int J Environ Res Public Health. 2021; 18(17): 9148.
  15. Fekete C, Tough H, Arora M, Hasnan N, et al. Are Social Relationships an Underestimated Resource for Mental Health in Persons Experiencing Physical Disability? Observational Evidence from 22 Countries. Int J Public Health. 2021; 66: 619823.
  16. Bourke JA, Nunnerley JL, Sullivan M, Derrett S. Relationships and the transition from spinal units to community for people with a first spinal cord injury: A New Zealand qualitative study. Disabil Health J. 2019; 12(2): 257–262.
  17. Amsters D, Schuurs S, Pershouse K, Power B, et al. Factors Which Facilitate or Impede Interpersonal Interactions and Relationships after Spinal Cord Injury: A Scoping Review with Suggestions for Rehabilitation. Rehabil Res Pract. 2016; 2016: 9373786.
  18. Corbin JM, Strauss, A.L. Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory 3rd ed. ed: Sage Publications; 2008.
  19. Hsieh HF, Shannon SE. Three approaches to qualitative content analysis. Qual Health Res. 2005; 15(9): 1277-1288.
  20. Patton MQ. Qualitative research and evaluation methods 4th ed. ed: Sage Publications.; 2015.
  21. Guest G, Bunce, A., Johnson, L. How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Methods. 2006; 18(1), 59-82.
  22. Iman MT, Noushadi MR. Qualitative Content Analysis. J Res Islamic Sci. 2011; 3(2).
  23. Graneheim UH, Lundman B. Qualitative content analysis in nursing research: concepts, procedures and measures to achieve trustworthiness. Nurse Educ Today. 2004; 24(2): 105-112.
  24. Landis JR, Koch GG. The measurement of observer agreement for categorical data. Biometrics. 1977; 33(1): 159-174.
  25. Lincoln YS, Guba, E.G. Naturalistic inquiry: Sage Publications; 1985.
  26. Trierveiler KS, Ferreira RF, Ramos S, Schoeller SD, et al. Family functioning of people with spinal cord injury. Texto & Contexto - Enfermagem. 2015; 24(4).
  27. Cleveland M. Family Adaptation to Traumatic Spinal Cord Injury: Response to Crisis. Family Relations. 1980; 29(4):558-565.
  28. Lynch J, Cahalan R. The impact of spinal cord injury on the quality of life of primary family caregivers: a literature review. Spinal Cord. 2017; 55(11): 964-978.
  29. Abedi H, Hossenigolafshani SZ, Ahmadi F. Reflection on the Experiences of Disabled People: The Society as a Cause of Growth or Barrier. Journal of Qualitative Research in Health Sciences. 2013; 2(3):248–260.
  30. Hess MJ, Hough S. Impact of spinal cord injury on sexuality: broad-based clinical practice intervention and practical application. J Spinal Cord Med. 2012; 35(4):211-218.
  31. Eglseder K, Demchick B. Sexuality and Spinal Cord Injury: The Lived Experiences of Intimate Partners. OTJR (Thorofare N J). 2017; 37(3):125-131.
  32. Leiulfsrud, Annelie Schedin, et al. "Experienced inclusion and recognition amongst people with spinal cord injury: A comparative study in Norway, The Netherlands, and Australia." Plos one 20.4 (2025): e0306231.‏
  33. Braaf S, Lennox A, Nunn A, Gabbe B. Social activity and relationship changes experienced by people with bowel and bladder dysfunction following spinal cord injury. Spinal Cord. 2017; 55(7):679-686.
  34. Mitchell LL, Johnsen-Buss E. Identity development among veterans with spinal cord injury: A qualitative study. Rehabil Psychol. 2025; 70(4): 415-425.
  35. Khanjani MS, Khankeh HR, Younesi SJ, Azkhosh M. The Main Factors Affecting the Acceptance and Adaptation with Spinal Cord Injury: A Qualitative Study. Archives of Rehabilitation. 2019; 19(4): 276-291.
  36. Hoffmann DD, Sundby J, Biering-Sørensen F, Kasch H. Implementing volunteer peer mentoring as a supplement to professional efforts in primary rehabilitation of persons with spinal cord injury. Spinal Cord. 2019; 57(10): 881-889.
  37. Houlihan BV, Jette A, Friedman RH, Paasche-Orlow M, et al. A pilot study of a telehealth intervention for persons with spinal cord dysfunction. Spinal Cord. 2013; 51(9): 715-720.
  38. Ljungberg I, Kroll T, Libin A, Gordon S. Using peer mentoring for people with spinal cord injury to enhance self-efficacy beliefs and prevent medical complications. J Clin Nurs. 2011; 20(3-4): 351-358.
  39. Wedege P, Divanoglou A, Abrahamsen FE, Mæland S. 'We're all on the same journey; some are just a bit further down the road than others': a qualitative study exploring peer mentors' experiences in Active Rehabilitation camps for individuals with acquired brain injury. Disabil Rehabil. 2025; 47(9): 2366-2377.
فصلنامه علمی- پژوهشی علوم پیراپزشکی وتوانبخشی
دوره 15، شماره 2
تابستان 1405
صفحه 119-133