هدف:
کودکان با اختلال طیف اتیسم در معرض خطر بالای رفتارهای چالش‌انگیز هستند و والدین آن‌ها به مداخلات مؤثر برای مدیریت این رفتارها نیاز دارند. برنامه Stepping Stones Triple P یک مداخله والد-محور مبتنی بر شواهد است که برای والدین کودکان با ناتوانی‌های تحولی طراحی شده است. هدف این مطالعه، بررسی فرصت‌ها و چالش‌های بومی‌سازی برنامه برنامه SSTP بر پیامدهای کودکان با اختلال طیف اتیسم در ایران بود.
روش بررسی:
این مطالعه از نوع مرور روایتی است. جستجوی جامع در پایگاه‌های معتبر پابمد، اسکوپاس، وب‌ساینس، سایک‌اینفو و گوگل‌اسکالر با کلیدواژه‌های مرتبط انجام شد. از میان ۷۱۴ مقاله شناسایی‌شده، ۱۱ مقاله که معیارهای ورود را داشتند، با رویکرد یکپارچه‌سازی روایتی تحلیل شدند.
یافته‌ها:
از ۷ مطالعه کمّی، همگی کاهش معنادار رفتارهای چالش‌انگیز را با دامنه اندازه اثر متوسط تا بزرگ (1.24- 0.78 =d و 0.26-0.16 = η²) گزارش کردند. شواهد مربوط به تأثیر برنامه بر علائم هسته اتیسم بسیار محدود و غیرقطعی بود. در حوزه مهارت‌های اجتماعی، ۲ مطالعه از ۳ مطالعه بهبودهای کوچک تا متوسط را نشان دادند. قوی‌ترین اثرات در نسخه مختصر (۴ جلسه) و نسخه گروهی مشاهده شد.
نتیجه‌گیری:
برنامه‌ی SSTP یک مداخله‌ی امیدبخش برای مدیریت رفتارهای چالش‌انگیز کودکان اتیسم است، اما برای بومی‌سازی در ایران، تطابق فرهنگی راهبردهای انضباطی (مانند بازتعریف Time out)، استفاده از نسخه‌ی مختصر متناسب با محدودیت منابع، و غربالگری خانواده‌های در معرض ریزش بالا ضروری است. انجام پژوهش‌های تطبیقی و کارآزمایی‌های بالینی با کیفیت بالاتر برای تأیید اثربخشی و ارائه‌ی توصیه‌های عملی به سیاست‌گذاران نظام سلامت ایران توصیه می‌شود.